• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Uwłaszczenie

Chłopi warmińscy w przeważającej większości zaliczali się do tzw. „chłopstwa królewskiego”. Oznaczało to, iż ich panem, oraz właścicielem uprawianych przez nich ziem, był król Prus. Wśród oświeconych warstw społeczeństwa pruskiego, mających pewien wpływ na monarchę, już pod koniec XVIII stulecia dostrzegano problem polepszenia sytuacji chłopstwa. Obok czynników moralnych, lansowanych przez filozofów niemieckiego oświecenia, duże znaczenie miał tu też czynnik ekonomiczny. Dowodzono, iż chłop będący właścicielem uprawianych ziem pracowałby lepiej, wydajniej i ochotniej, niż chłop pańszczyźniany. Filozofowie natomiast po raz pierwszy wówczas zaczęli dostrzegać w chłopie podstawę zdrowego narodu, nieskażoną wpływami obcymi "sól ziemi". 

 

Ku tym głosom skłaniał się też i sam monarcha. Dlatego koniec XVIII stulecia, oraz znaczna część XIX wieku, były okresami intensywnej reformy agrarnej, która zupełnie zmieniła oblicze warmińskiej wsi. W roku 1790 nadano chłopom Warmii prawo do dziedziczenia uprawianych gruntów. W roku 1804 zniesiono poddaństwo, oraz słynny „przywilej propinacyjny”, zobowiązujący wieśniaków do kupowania alkoholu w karczmach królewskich. Był to wyjątkowo niesprawiedliwy "przywilej". Często bowiem zmuszano chłopstwo do nabywania określonych ilości alkoholu, niezależnie od potrzeb, przeliczając jego ilość na ilość osób w rodzinie. Wliczano przy tym zwykle nawet małe dzieci. Nic więc dziwnego, że na wsiach szerzył się alkoholizm, degenerując i zubożając warmińską ludność. 

Najważniejsza jednak ustawa w sprawie chłopstwa ujrzała światło dzienne 27 lipca 1808 roku. Była to ustawa uwłaszczająca. Na jej podstawie chłopi uzyskiwali prawo własności do całości użytkowanej przez nich ziemi. Musieli jednak najpierw spłacić otrzymaną ziemię w ratach. Od chłopów zażądano również, często zupełnie bezpodstawnie, spłaty w pieniądzu posiadanego przez nich inwentarza żywego. Warmińscy wieśniacy, naród „zatwardziałych” konserwatystów nieufnie podszedł do królewskiego rozporządzenia. Powstała wówczas jedyna w swoim rodzaju, bezprecedensowa na terenach trzech zaborów, sytuacja. Warmińscy chłopi… masowo odmówili uwłaszczenia! Twierdzili, iż wolą pozostać w dawnym, dobrze im znanym systemie społecznym, niż decydować się na nowe, a niepewne uwłaszczenie. Ostatecznie jednak ulegli i akcja wręczania dokumentów własności ziemi zakończyła się na Warmii znacznie wcześniej, niż w innych prowincjach Królestwa Prus. Już bowiem około roku 1820 chłopstwo warmińskie niemal w całości posiadało na własność uprawiane przez siebie grunty.

Share