• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Architektura drewniana

 
Drewno, aż po XX wiek, było najpopularniejszym materiałem budulcowym, zarówno ze względu na jego dostępność, jak i możliwości obróbki. Niestety, nie jest ono jednak materiałem trwałym. Szybko ulega rozkładowi biologicznemu, nie jest odporne na wysokie temperatury. Dlatego zabytki drewniane stanowią niezwykłą rzadkość pośród znalezisk archeologicznych, stanowiąc zwykle nie lada sensację. Do rzadkości należą również dawne przykłady architektury drewnianej – świeckiej i jeszcze rzadziej sakralnej. Domy, kościoły, budynki przemysłowe, ulegały bowiem wpływom zarówno niekorzystnych warunków atmosferycznych, przebudowywania prowadzącego do zatracenia ich zabytkowego charakteru, częściej jednak po prostu płonęły podczas licznych pożarów. Do ich likwidacji przyczyniły się na przełomie XIX/XX wieku także administracyjne nakazy zabraniające stawiania budynków drewnianych.

 

Image

 

Tym niemniej jednak na terenie dawnego księstwa warmińskiego zachowały się, dość rzadkie co prawda, przykłady dawnego budownictwa, niemal zupełnie opartego na drewnie. Są to przede wszystkim oryginalne chaty wiejskie, które tu i ówdzie spotkać możemy pośród nowszych domostw warmińskiej wsi. Pochodzą one głównie z XIX wieku, jednak ich styl architektoniczny jest dużo starszy, sięgający swymi korzeniami zapewne jeszcze XVI/XVII stulecia. Dają nam one wyobrażenie o charakterystycznym i oryginalnym wyglądzie dawnej warmińskiej wsi – ubogiej, ale czystej, schludnej i jakże pięknej w swej prostocie. Ich cechą charakterystyczną było oddzielenie budynków mieszkalnych od gospodarczych. Wszystkie zagrody posiadały także dwa ogródki – warzywny z tyłu budynku mieszkalnego i kwiatowy od frontu. Budynki miały konstrukcję przeważnie szkieletową lub zrębową, dwuspadowy dach pokrywano strzechą.

 

ImageImage

 

Obecnie większość z tych niewielu zachowanych warmińskich chat jest bardzo zadbana i wyremontowana, z zachowaniem zasad dawnej sztuki budowlanej. Ich widok stanowi niezwykłe przeżycie natury estetycznej i poznawczej.
Szymon T. Drej

Architektura drewniana - Gmina Świątki

Skolity

Chałupa drewniana Wzniesiona na przełomie XIX / XX. Usytuowana kalenicowo, dwutraktowa, w układzie czteroosiowym, konstrukcji zrębowej. Dach dwuspadowy, kryty dachówką ceramiczną. Zabytek.

Kwiecewo

Chałupa wiejska Z XIX, od pn. drewniana, od pd. Murowana. Część drewniana konstrukcji zrębowej z poddaszem konstrukcji ryglowej, część murowana otynkowana na biało. Dach dwuspadowy, kryty eternitem. Wejście przez drewniany ganek. Usytuowana kalenicowo, dwutraktowa, w układzie pięcioosiowym. Zabytek.

Architektura drewniana - Gmina Stawiguda

Gryźliny

ImageImage

Chałupa drewniana nr 2a XIX w. Zbudowana z belek. Drewnianych na zrąb w jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty eternitem. Szczyt w części górnej oszalowany pionowo deskami. Obramowanie okien zdobione. Podmurówka z kamienia polnego.

Chałupa drewniana nr 9 XIX w. Zbudowana z belek drewnianych na zrąb w jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty eternitem. Szczyt oszalowany pionowo deskami. W części dolnej mur z cegły częściowo otynkowany. Podmurówka z kamienia polnego.

Czytaj więcej: Architektura drewniana - Gmina Stawiguda

Architektura drewniana - Gmina Purda

Marcinkowo

Image

Chałupa nr 1 z drugiej połowy XIX w. Drewniana na podmurówce z kamieni polnych, węgłowany na tzw. jaskółczy ogon, usytuowana kalenicowo do ulicy. Od frontu cztery otwory okienne i jeden otwór drzwiowy, w ścianie szczytowej dwa okna od wschodu, a od zachodu jedno okno normalne i drugie stanowiące połowę pierwszego. Dach dwuspadowy kryty dachówką, szczyty deskowane.

Czytaj więcej: Architektura drewniana - Gmina Purda

Architektura drewniana - Gmina Olsztynek

Gąsiorowo Olsztyneckie

Chałupa zbudowana na przełomie XIX – XX w. Zbudowana z bierwon sosnowych na zrąb, węgłowana na rybi ogon. Podmurówka z kamienia. Dach wielospadowy, w części szczytowej podparty słupkiem, kryty eternitem. Szczyty oszalowane poziomo deskami. Okna w części frontowej trzyskrzydłowe, w części szczytowej, dwuskrzydłowe.

Lichtajny

Chałupa zbudowana w XIX w. Zbudowana z belek drewnianych w zrąb, na rybi ogon. Dach dwuspadowy, kryty dachówką. Szczyt oszalowany deskami. Podmurówka z kamienia polnego.

Czytaj więcej: Architektura drewniana - Gmina Olsztynek

Architektura drewniana - Gmina Jonkowo

Stękiny

ImageImage

Chałupa nr 13 XIX w. zbudowana z belek drewnianych w zrąb, na jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty czerwoną dachówką. Szczyt w części górnej oszalowany pionowo deskami, w dolnej częściowe oszalowanie z desek. Podmurówka z kamienia polnego.

Chałupa zbudowana w XIX w. Z belek drewnianych w zrąb, na jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy z mansardą, kryty dachówką. W części frontowej drewniany ganek. Szczyt oszalowany pionowo deskami. Podmurówka z kamienia, otynkowana.

Czytaj więcej: Architektura drewniana - Gmina Jonkowo

Architektura drewniana - Gmina Gietrzwałd

Sząbruk

Chałupa drewniana nr 7 XIX w. Zbudowana z belek drewnianych na zrąb w jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty eternitem. Szczyt w części górnej oszalowany deskami w pionie. Podmurówka z kamienia polnego.

Uniszewo

Chałupa drewniana nr 19 Zbudowana z belek drewnianych w zrąb na jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty czerwoną dachówką. Szczyt w części dolnej ceglany, w górnej oszalowany deskami. Podmurówka z kamienia polnego.

Chałupa drewniana nr 4 XIX w. Zbudowana z belek drewnianych na zrąb w jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy, kryty eternitem. Szczyt w części dolnej murowany, w części górnej oszalowany pionowo deskami. Podmurówka z kamienia polnego.

Chałupa drewniana nr 21 XIX w. Zbudowana z belek drewnianych w zrąb na jaskółczy ogon. Dach dwuspadowy kryty eternitem. Szczyt w części górnej oszalowany pionowo deskami. Podmurówka z kamienia polnego.

Czytaj więcej: Architektura drewniana - Gmina Gietrzwałd