• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Walka o polskość

Początek walki o tożsamość narodową polskiej Warmii

I rozbiór Rzeczpospolitej wydarł Polsce Warmię, zagarniętą przez Prusy. Księstwo biskupie utraciło swą autonomię, jaką cieszyło się w państwie polskim. Jednocześnie polskojęzyczni Warmiacy, zamieszkujący głównie południową część dawnego biskupiego dominium, znaleźli się w mniejszości wobec niemieckojęzycznych mieszkańców państwa pruskiego. Również i cała Warmia, tak południowa, jak i północna, stała wyróżniającą się enklawą katolicyzmu, w otaczającym ją morzu ludności protestanckiej. Początkowo, mimo iż biskupi Warmii utracili w swej diecezji władzę świecką, dawne dominium zdołało obronić swą odrębność i stosunkowo dużą niezależność. Również i nowe władze utrzymały administracyjną jedność prowincji, dopiero w początkach XX wieku rozbijając historyczną całość Warmii, prawie niezmienną od 1243 roku.

Czytaj więcej: Walka o polskość

Walka o polskość - Gmina Barczewo

Skajboty

Image

Budynek dawnej polskiej szkoły czynnej przed II wojną światową. Upamiętnia to wmurowana w ścianę domu tablica o treści: "W tym budynku w latach 1930 – 1939 mieściła się polska szkoła – świadectwo polskości ziemi warmińskiej".

Czytaj więcej: Walka o polskość - Gmina Barczewo

Walka o polskość - Gmina Dywity

Brąswałd

Image

Chałupa wiejska, Budynek nr 4, obecnie murowany z cegły, wybudowany na fundamentach z kamienia polnego chałupy drewnianej z przełomu XVIII i XIX w. W chałupie tej urodziła się w 1894 r. Maria Zientara – Malewska, poetka ludowa, działaczka oświatowa i polityczna. Zmarła w Olsztynie, w 1985 r.

Czytaj więcej: Walka o polskość - Gmina Dywity

Walka o polskość - Gmina Gietrzwałd

Sząbruk

Budynek szkoły polskiej. Murowany, otynkowany, parterowy z dachem dwuspadowym, krytym dachówką. W latach 1930-1937 mieściła się tu polska szkoła.

Unieszewo

Szkoła polska. Budynek drewniany, odrestaurowany w latach osiemdziesiątych, w którym w latach 1929-1939 mieściła się szkoła polska, ośrodek polskości Warmii. Na budynku tablice pamiątkowe.

Obelisk pamiątkowy.

Usytuowany w centrum wioski, przed budynkiem szkoły polskiej. Poświęcony nauczycielom i wychowawcom polskim zamordowanym przez hitlerowców: Janowi Bauerowi, Bolesławowi Jaziołowiczowi, Albertowi Kwiatkowskiemu, Janowi Maza i Alojzemu Skrzypskiemu. Obelisk odsłonięto 20 stycznia 1985 r.

Walka o polskość - Gmina Purda

Giławy

Tablica pamiątkowa na domu nr 30 z napisem: „Tu w latach 1930 – 1939 mieściła się polska szkoła – świadectwo polskości Ziemi Warmińskiej”

Purda

Tablica pamiątkowa na budynku przedszkola z napisem: Tu w latach od 1930 do 1939 r. mieściła się polska szkoła, świadectwo polskości ziemi warmińskiej. W miejscowej szkole, w sali historii niewielka Izba Pamięci Narodowej (gabloty). Szkoła w Purdzie nosi imię nauczyciela szkoły polskiej w tej miejscowości Tadeusza Pezały, który został zamordowany w obozie koncentracyjnym. Fakt ten upamiętnia drzeworyt z podobizną patrona i napisem „Szkoła Podstawowa im. T. Pełzały w Purdzie", znajdujący się w wejściu do budynku.

Nowa Kaletka

Tablica pamiątkowa na domu nr 6 z napisem: „W tym domu w latach prześladowań polskości mieściło się polskie przedszkole”.

Tablica pamiątkowa na domu nr 26 (Szkoła Podstawowa im. Józefa Grotha), z napisem: „W tym domu w latach 1929 – 1939 mieściła się polska szkoła. Pomimo terroru i prześladowań, nie szczędząc swych sił uczyli w niej ugruntowując polskość: Edward Turowski, Tomasz Setny, Seweryn Piątek, Ryszard Knosała, Paweł Trzciński, Józef Groth”.