• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Wstęp

Pod panowaniem pruskim dla mieszkańców dawnego biskupiego księstwa nastały zupełnie nowe czasy. Zmienił się władca, a dawne warmińskie dominium utraciło te autonomiczne przywileje, które wyróżniały je spośród innych ziem Rzeczypospolitej. Jednakże dla przeciętnego mieszkańca Warmii – chłopa uprawiającego w pocie czoła swe pole, zmiana była początkowo wcale, lub niewiele dostrzegalna. Zmiany przyszły dopiero po kilku latach rządów pruskich. Były to jednak zmiany radykalne...

Uwłaszczenie

Chłopi warmińscy w przeważającej większości zaliczali się do tzw. „chłopstwa królewskiego”. Oznaczało to, iż ich panem, oraz właścicielem uprawianych przez nich ziem, był król Prus. Wśród oświeconych warstw społeczeństwa pruskiego, mających pewien wpływ na monarchę, już pod koniec XVIII stulecia dostrzegano problem polepszenia sytuacji chłopstwa. Obok czynników moralnych, lansowanych przez filozofów niemieckiego oświecenia, duże znaczenie miał tu też czynnik ekonomiczny. Dowodzono, iż chłop będący właścicielem uprawianych ziem pracowałby lepiej, wydajniej i ochotniej, niż chłop pańszczyźniany. Filozofowie natomiast po raz pierwszy wówczas zaczęli dostrzegać w chłopie podstawę zdrowego narodu, nieskażoną wpływami obcymi "sól ziemi". 

Czytaj więcej: Uwłaszczenie

Separacja i ablucja

Pomimo zmiany władcy, z króla Polski na króla Prus, pomimo uwłaszczenia, ludność wiejska Warmii żyła od stuleci bez większych zmian. Warmiński chłop po staremu uprawiał duże ilości lnu, który sprzedawał ze znacznym zyskiem w warmińskim „oknie na świat” – Brunsbergii (Braniewie). Powszechnie trudniono się tkaniem płótna i sukna. Rytm życia warmińskiej wsi wyznaczał sprzęgnięty z naturą kalendarz świąt kościelnych. Słowem – od najdawniejszych czasów życie chłopa z Warmii toczyło się wolnym, ustalonym przez samą przyrodę, rytmem. Także i krajobraz wiejski zachował swój pierwotny charakter, jaki nadano mu jeszcze średniowiecznymi często aktami lokacyjnymi. W XIX stuleciu i na Warmię dotrzeć miała cywilizacja, wyrażana tu w budowie linii kolejowych i w reformie rolnej, prowadzącej do zwiększenia zysków z uprawianej dotychczas prymitywnymi metodami ziemi. Przyjrzyjmy się warmińskiej wsi w przededniu rewolucyjnych procesów agrarnych, które na zawsze zmieniły jej wygląd i strukturę społeczną.

Czytaj więcej: Separacja i ablucja