• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Grodziska pruskie

Zanim na tereny dzisiejszej Warmii przybyli osadnicy z Niemiec i Polski, zanim pokryła się ona siecią tak charakterystycznych dzisiaj dla jej krajobrazu kościołów i kapliczek, zamieszkiwały ją pogańskie plemiona pruskie. Po schrystianizowaniu Warmii i całych Prus plemiona te rozpłynęły się w fali nowych osadników. Ostatnie resztki ludności pruskiej wymarły w początkach XVII wieku. Dzisiaj o dawnych mieszkańcach tych ziem świadczą nazwy miejscowe i bogate dane archeologiczne, które dostarczają coraz to nowych znalezisk świadczących o bogatej kulturze Prusów. Jednak nie tylko one są milczącym pomnikiem historii Warmii i Prus. Oprócz nich bowiem na całym terenie zamieszkałym niegdyś przez pruskie plemiona rozsiane są dawne grodziska, wały i strażnice obronne. Grodziska nie były zwykle zamieszkane – stanowiły jedynie placówki wojskowe ze stałym garnizonem wojów, oraz punkty schronienia dla okolicznych mieszkańców w razie najazdu wroga.

Image

Do dziś na terenie Warmii te z grodzisk, które nie zostały zniwelowane w wyniku prac rolniczych są dla bystrego obserwatora wyraźnym i namacalnym śladem przeszłości. Wiele z nich zachowało dawny układ wałów, wiele też jedynie specjalista potrafi odróżnić od zwykłych pagórków. Stanowią one atrakcyjne punkty widokowe – Prusowie bowiem budowali je zwykle na terenach z natury obronnych i odkrytych, aby z dużych odległości móc dostrzec zbliżającego się nieprzyjaciela. Pagórki kryjące w sobie dawne pruskie grody mają najczęściej kształt owalny, o stromych stokach i spłaszczonym wierzchołku. Często da się również zauważyć w ich pobliżu inne umocnienia obronne – fosy i wały. Siecią tych ostatnich pokryta jest cała niemal Warmia, a wciąż jeszcze odkrywane są nowe – w ostatnich dniach w pobliżu Olsztyna odkryto zupełnie nieznany dotychczas wał obronny.

Image

Architektura obronna Warmii to jednakże nie tylko dawne grodziska pruskie. Po opanowaniu ziem pruskich przez Krzyżaków i po powstaniu biskupstwa warmińskiego, na Warmii wyrastać zaczęły potężne zamki gotyckie, a lokowane przez biskupa i kapitułę miasta otaczano pierścieniem murów obronnych wraz z bramami i basztami. Przykłady takich murów do dziś oglądać możemy w większości warmińskich miast, podobnie, jak i zamków, choć te ostatnie zazwyczaj są dziś już tylko malowniczymi ruinami. Tym niemniej jednak zamki gotyckie możemy na Warmii ujrzeć chociażby w jej dzisiejszej stolicy - Olsztynie, gdzie zachował się on w doskonałym stanie.

Image

Wraz z rozwojem artylerii także i na Warmii powstawały twierdze i stanowiska obronne dostosowane do wymagań nowoczesnej wojny. Świadectwem takiego budownictwa są chociażby pruskie umocnienia budowane w strategicznych punktach regionu - węzłach kolejowych, mostach etc.

Grody i stanowiska obronne - Gmina Barczewo

Barczewo

Image Image Image

Fortyfikacje miejskie w Barczewie. Fragmenty murów miejskich i baszt wzdłuż ul. Grunwaldzkiej, przy kościele św. Andrzeja i przy ul. R. Traugutta, gotyckie z 1376 – 1401 r. Nieznaczne fragmenty bramy miejskiej przy ul. Mostowej, gotyckiej z końca XIV w.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Barczewo

Grody i stanowiska obronne - Gmina Dobre Miasto

Dobre Miasto

ImageImage

Fortyfikacje i mury obronne Pierścień fortyfikacji średniowiecznych miasta składał się z murów obronnych i systemu baszt zbudowany na rzucie nieregularnego prostokąta. Do dnia dzisiejszego zachowały się odcinki murów obronnych z XIV w. od strony północnej nad Łyną i od strony wschodniej. Odcinek wschodni jest flankowany od strony północnej i południowej przez dwie cylindryczne baszty: północna zachowana do połowy swej pierwotnej wysokości, natomiast południowa zachowana w pierwotnym stanie zwana basztą „bocianią” od gnieżdżących się na jej dachu od niepamiętnych czasów bocianów. Jest zlokalizowana na południowo-wschodnim narożniku fortyfikacji nad kanałem wodnym.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Dobre Miasto

Grody i stanowiska obronne - Gmina Dywity

Barkweda

ImageImage

Grodzisko Barkweda Nieczynny cmentarz ewangelicki, założony w niewielkim oddaleniu od wsi, na pobliskim wzgórzu, stanowiącym zarazem ciekawy obiekt archeologiczny. W tym miejscu bowiem znajduje się również wczesnośredniowieczne grodzisko pruskie.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Dywity

Grody i stanowiska obronne - Gmina Gietrzwałd

Tomaryny

Tomaryny - wieża północna

Pruskie umocnienia, wybudowane pod koniec XIX w., jako ochrona mostu kolejowego na rzece Pasłęce. Składają się z dwóch bliźniaczych wież po obu stronach mostu, z licznymi otworami strzelniczymi. Wieże połączone są korytarzem zwanym poterną. Na szczycie każdej z nich są kopuły pancerne, w których niegdyś osadzone były potężne działa kal. 53mm.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Gietrzwałd

Grody i stanowiska obronne - Gmina Jeziorany

Jeziorany

mury miejskie Jezioranmury miejskie Jezioran

Mury miejskie. Jedyne pozostałości po miejskich murach obronnych zrobionych z kamieni polnych. Niegdyś były to budzące respekt umocnienia.

Zamek gotycki. Pozostałości gotyckiego zamku należącego do biskupów warmińskich, wzniesionego w II poł. XIV wieku. Zamek uległ spaleniu w roku 1783 i nie został odbudowany; popadał w coraz większą ruinę, w związku z czym został rozebrany w I poł. XIX wieku. Jedyne jego ocalałe resztki wkomponowane są w budynek na Placu Zamkowym. Ów budynek pełni obecnie funkcję urzędu miasta.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Jeziorany

Grody i stanowiska obronne - Gmina Olsztynek

Olsztynek

ImageImage

Fortyfikacje miejskie Miasto zamknięte było w XIV w. w obrębie murów obronnych z kamieni, z trzynastoma wysuniętymi, prostokątnymi bastionami. Wjazd przez dwie bramy ze zwodzonymi mostami: jedna zwana Górną lub Niemiecką Bramą (w drodze na Mierki), druga zwana Nidzicą lub Polską Bramą. Obecnie zachowane zostały fragmenty murów obronnych w kilku miejscach miasta oraz baszt obronnych przy zamku krzyżackim. Zabytek.

Czytaj więcej: Grody i stanowiska obronne - Gmina Olsztynek