• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii
Błąd
  • JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 44

Alfred Wielki - Wulfstan o Prusach

Alfred Wielki - Wulfstan o Prusach

Truso - rekonstrukcja z muzeum w ElbląguKról angielski Alfred (872-899) zwany zupełnie zasłużenie Wielkim to jeden z najwybitniejszych ludzi swych czasów.  Był najmłodszym synem Ethelwulfa, a po śmierci swego brata Ethelreda odziedziczył tron Wessexu. Odniósł świetne zwycięstwo w bitwie pod Edington nad Duńczykami (878), co powstrzymało dalszą ich ekspansję na tereny Anglii. Umożliwiło mu to utworzenie zjednoczonego państwa anglosaskiego, dokonanie reformy armii, skodyfikowanie prawa, ufortyfikowanie szeregu miast (w tym Londynu). Był nie tylko wielkim wodzem i królem, ale otrzymawszy staranne wykształcenie (kilkakrotnie przebywał w Rzymie), stał się prawdziwym mecenasem literatury, sztuki i nauki. Dbał o wysoki poziom nauczania swych poddanych w fundowanych przez siebie szkołach. Sam posiadał rozległe zainteresowania naukowe, popierał rozwój literatury w języku narodowym - przełożył na język staroangielski m.in. Księgę reguły pasterskiej papieża Grzegorza I Wielkiego, O pocieszeniu, jakie daje filozofia Boecjusza, Historię Kościoła angielskiego Bedy Czcigodnego, Solilokwie św. Augustyna.

Czytaj więcej: Alfred Wielki - Wulfstan o Prusach

Traktat dzierzgoński

Traktat dzierzgoński

herb Dzierzgoniatłum. ks. prof. A. Szorc, UW-M w Olsztynie.

Pokój dzierzgoński z 7 lutego 1249 r. zawarty między plemionami pruskimi a Zakonem Krzyżackim za pośrednictwem legata papieskiego Jakuba z Leodium.

Do wszystkich, którzy będą oglądać ten list: Jakub archidiakon leodyjski kapelan papieski i jego pełnomocnik na Polskę, Prusy i Pomorze śle pozdrowienia imieniem Zbawiciela.

1. Wasza Miłość niech przyjmie do wiadomości, że między pruskimi neofitami a Zakonem, tzn. wielkim mistrzem i braćmi Domu Niemieckiego w Prusach doszło do poważnego zatargu w kwestii następującej: wspomniani neofici twierdzą, że od papieży Honoriusza i Grzegorza, poprzedników papieża Innocentego IV, który z opatrzności Bożej obecnie przewodniczy kościołowi Bożemu, było im zapewnione prawo do wolności dzieci Bożych, skoro zostali odrodzeni z wody i Ducha Świętego. Oni byli przekonani, że winni posłuszeństwo i uległość tylko samemu Chrystusowi i Kościołowi. Tymczasem wspomniani bracia, wbrew tym obietnicom zmuszali ich do uciążliwych posług i to do tego stopnia, że sąsiedni poganie słysząc o ich ucisku nie mieli ochoty poddać się pod słodkie jarzmo Ewangelii. Te sprawy przez dłuższy czas były przedkładane papieżowi, ten jednak nie zdołał urobić zdania, która ze stron ma rację. Przysyła więc mnie, abym uśmierzył to zarzewie konfliktu i pogodził zwaśnione strony, w tym celu dał mi pisma i zlecenia, abym strony zawezwał i pertraktował z nimi w celu rozstrzygnięcia kwestii spornych. Przychodzę więc do Prus z mandatu apostolskiego, z posłuszeństwa papieżowi, aby obie strony tu wezwać i pertraktować z nimi dla dobra zgody między chrześcijanami.

Czytaj więcej: Traktat dzierzgoński

Przywilej chełmiński

Prezentujemy Państwu treść jednego z najważniejszych dokumentów dla rozwoju osadnictwa nie tylko na Warmii, ale i dla całych Prus. Przywilej chełmiński (II wersja) wystawiony przez mistrza krajowego Eberharda von Sayn z dnia 1 października 1251 roku.

Treść przywileju podajemy za książką: A. Szorc, Dominium warmińskie 1243 - 1772. Przywilej i prawo chełmińskie na tle ustroju Warmii, Olsztyn 1990.

  1. Mieszczanom przysługuje prawo corocznego wyboru sędziów, na których Zakon ceduje trzecią część dochodów ze spraw większych oraz pełne dochody ze spraw mniejszych, nie przekraczających 12 denarów; w sprawach mniejszych sędzia może sam obniżyć wysokość kary, natomiast w większych, dotyczących zabójstwa, przelewu krwi itp., tylko za zgodą Zakonu.

    Czytaj więcej: Przywilej chełmiński

Lokacje wsi warmińskich

Przywileje udzielane krajowcom

ImagePRZYWILEJE UDZIELANE KRAJOWCOM lub w ogóle OSADNIKOM POCHODZENIA NIE - NIEMIECKIEGO,

tworzą samo przez się niejako historyą krajowców. Ponieważ ważne te dokumenta, ogłoszone w Monum. Hist. Warmiensis, służyły nam za główną podstawę niektórych rozdziałów pracy naszej, podajemy je zebrane według porządku chronolicznego w jedne całość, lecz - dla oszczędzenia miejsca, w streszczeniu, z opuszczeniem takich, w któryehby co do narodowości obdarzonego, wątpliwość zajść mogła. Załączamy natomiast wyciągi z dokumentów innych, które dla swej treści na to zasługują.
 
MONUMENTA HISTORIAE WARMIENSIS. (WYBÓR)

Nr. 42.
Litera antiqua super Waytenyn (Wagten dziś).
Elbląg, 20 Maja 1261 r.

Prutheni subnotati: Szinntenen, pisz pogononie et Azowirth dostają przywilej na 40 włók (mansi) in Pogzania, od kanonika Herwicusz-Braunsberku, za wstawieniem się Harmuda, mistrza Prus (ad instantiam fr. Hartmodi magistri pruscie) nad obu brzegami rzeki Drwęcy, gdzie wpada do Passarii (Seria).

Czytaj więcej: Lokacje wsi warmińskich

Przywilej lokacyjny Jonkowa

Przywilej lokacyjny Jonkowa

Prezentujemy Państwu przywilej lokacyjny Jonkowa z 1345 roku. Tłumaczenia dokonał p. Rafał Zasański.

/JONKOWO - JONKENDORF/

1343. 12. November. Wormdit. -Der Bischof Hermann gründet das Kirchdorf Hogenbuche oder Jonkendorf [Źródło: CDW, Bd. II, nr 53, ss. 59-60].

I[n] n[omine] d[omini] a[men]. Ad perpetuam rei memoriam Nouerint vniuersi presentes litteras inspecturi Quod nos Hermannus dei gracia Episcopus Warmiensis de consilio venerabilium fratrum nostrorum de bonis nostris communibus discreto viro Jonekony de Bartholomei villa suisque veris heredibus et legittimis successoribus Sexaginta Mansos in terra Gudikus sitos circa paludem dictam wlgariter Mosebruch Ac granicam wlgariter nunccupatam Gritegrucz pro villa ibidem exponenda que debet vocari Hogenbuche cum tercia parte iudiciorum maiorum ad collum et ad manum se extendencia et cum minoribus iudicijs  integraliter que ad eum et ad heredes suos spectabunt tytulo locacionis Jure Culmensi perpetuo contulimus possidendos Ita tamen quod dictus Joniko ipsiusque legitimi successores ex gracia speciali de Sexaginta mansis supradictis duodecim mansos a censu liberos videlicet sex mansos tytulo locacionis et ad Sculteciam perpetuo possidebit Alios vero mansos sex pro vno scruicio vnius equi competentis et viri armati secundum terre conswetudinem liberos optinebit Et in signum recognicionis dominij de sex mansis nominatis vltimo explcta plenaria libertate et vnumTalentum cere et vnum Coloniensem denarium vel eius valorem in guolibet festo beaati Martini nobis et nostris succcssoribus dabit occasione qualibet non ob stante De aliis vero omnibus mansis antedictis Joniko et sui heredes de quolibet manso exceptis mansis liberis supradictis et quinque  mansis quos pro dote

Czytaj więcej: Przywilej lokacyjny Jonkowa

Akt lokacyjny Olsztyna

W imię Boga! Amen. My, Hartmut proboszcz, Hermann dziekan, Jan kustosz, Tilo kantor i cała kapituła Kościoła Warmińskiego chcemy, żeby wszystkim, którzy pismo zobaczą, było wiadomo, że my po uprzednim rozpatrzeniu położenia zdecydowaliśmy, by w dobrach na obszarze kapituły zbudować miasto, które postanowiliśmy nazwać Olsztyn. Przy tym mamy na uwadze nasze potrzeby i naszej ziemi.

I Sołectwo
Zasiedlenie tego miasta powierzamy zaufanemu Panu Janowi z Łajs jak i przenosimy na jego spadkobierców i prawnych następców.

Czytaj więcej: Akt lokacyjny Olsztyna