• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Prałaci Kapituły Warmińskiej

Prałaci Kapituły Warmińskiej

Image

W 1878 roku Karol Sieniawski opublikował w Poznaniu znakomite i do dziś aktualne dzieło Biskupstwo Warmińskie. Z niego pochodzi prezentowany poniżej wykaz prałatów Kapituły Warmińskiej.

1) Sufragani (Weibischofe),
(są rzeczywiści biskupi "in partibus," lecz ustrój polityczny nie pozwala im być w swojej dyecezyi. Zwyczaj już w 15 wieku bardzo znany. W Warmii na początku nie masz ich; w ogóle znamy ich 12).


1. Jan (Johannes Episcopus Symbaliensis; bliżej go nie znamy) za panowania Łukasza Watzelrode, wuja Kopernika + 1532.
2. Michał Działyński 1624-1648 (Hippo).
3. Albert Pilchowicz 1648-1665 (Hippo).
4. Kaźmierz Benedykt Leżeński 1695-1703 (Hippo).
5. Stefan Wierzbowski 1711-1713 (Dardania).
6. Jan Franz Kurdwanowski i7i3-1729 (Marocco).
7. Michael Remigius Łaszewski 1730-1746 (Macra).
8. Carl Friedrich Freiherr von Zehmen 1765 - 1798 (Lete).
9. Andreas Stanisl. de Hatten 1801-1838 (Diana). 10. Josephus Ambrosius Geritz 1840-1842 (Abdera).
11. Franz Grossmann (Amyzon) 1844-1852.
12. Anton Frenzel 1853 (Areopolis).

2) Praepositi cathedrales,
(oni stoją na czele kapituły, przewodnicząc jej na sesyach i w wszystkich kwestyach ważniejszych; mianował ich biskup, później król polski).

1. Heinrich Flemming 1278.
2. Heinrich de Sonnenberg 1278-1317.
3. Jordan 1318-1327.
4. Heinrich de Wogenap 1328-1329 (episcopus).
5. Johannes 1330- 1345.
6. Hartmud 1345-1360.
7. Heinrich Susse de Paderborn 1361-1387.
8. Michael Vischow 1387-1388.
9. Otto de Rogitten 1389-1393. 10. Theodor Cruze 1395. n. Johann Abezier 1411 -1416 (episcopus).
12. Arnold Huxer 1417.
13. Caspar Schuwenphlug 1419-1420.
14. Franz Kuhschmalz 1420-1424 (episcopus), także Franz Resel nazwany.
15. Arnold v. Datteln 1424-1458.
16. Arnold Klunder (Klunger) 1458-1472.
17. Marcus v. Wolkau 1472-1475?
18. Enoch v. Cobelau 1476-1512.
19. Christoph v. Suchten 1513-1519.
20. Paweł Plotkowski 1519-1547.
21. Johann Benedict Solpha 1547-1564.
22. Mikołaj Kos 1564-1605.
23. Paweł Górnicki 1606-1632.
24. Albert Rudnicki 1633 - 1651.
25. Łukasz Górnicki 1651.
26. Tomasz de Rupniew Ujewski 1652 - 1677.
27. Adam Konarski 1678 - 1685.
28. Franc. Kaźmierz Żórawski 1687 -1702.
29. Jan Franc. Kurdwanowski 1702-1711.
30. Krysztof Antoni de Słupów Szembek 1711 -1715.
31. Jan Franc. Kurdwanowski 1715-1729.
32. Michał Remigiusz Łaszewski 1730-1746.
33. Stanisław Michał Biegański 1747-1763.
34. Carl Friedrich Freiherr v. Zehmen 1765-1798.
35. Ignacy de Matthy 1800-1824.
36. Johann Steifen 1829-1832.
37. Martin Fotschki 1834-1835.
38. Anton Frenzel 1844.

3) Decani cathedrales,
(dozorowali duchowieństwu katedralnemu, opiekując się całym obrządkiem kościelnym).


1. Heinrich 1277-1288.
2. Berthold 1289-1297.
3. Herman 1304-1322.
4. Johann Frank z Belgern pod Myśnia, 1323-1350.
5. Hermann vom Hofe 1350 - 1369.
6. Michael Vischow 1372-1387.
7. Arnold v. Ergesten 1387-1402.
8. Bartholomeus v. Boruschow lub Burschow 1404 do 1426.
9. Jakob v. Seeburg 1431-1432.
10. Johann v. Nicolsdorf 1437-1441.
11. Johann Plastwich 1442 - 1464.
12. Nicolaus v. Tüngen 1466-1468 (episcopus).
13. Werner Mederich 1471 -1474.
14. Christian Tapiau 1475 -1498.
15. Bernhard Sculteti 1499-1517.
16. Johann Ferber 1522-1530.
17. Leonhard Nederhoff 1532-1545.
18. Achatius v. der Trenk 1445 - 1451.
19. Echhard v. Kempen 1551-1588.
20. Johann Kretzmer 1588-1604; jego historyą warmińską przetłumaczył Treter na język łaciński.
21. Fabian Konopacki 1604-1610,
22. Ussiński? 1610-1625?
23. Mielaszewski 1626-1635.
24. Łukasz Górnicki 1638-1651.
25. Präclaus (Brzecisław) Szemborowski 1651-1664.
26. Ludwik Fantoni 1665-1681.
27. Stanisław Buzeński 1682-1692.
28. Jan Wołowski 1692 - 1697
29 Georg Casimir v. Ludinghausen Wolff 1697-1705.
30. Stanisław de Rupniew Ujejski 1706-1709.
31. Józef de Bulowice Nycz 1709.
32. Bernard Theodor Freiherr v. Schenk 1710-1745.
33. Nicolaus Anton Schulz 1745-1761.
34. Matyasz Józef hrabia Łubieński 1761 - 1768.
35. Konstantyn Józef Piwnicki 1768-1779.
36. Carl v. Poeppelmann 1779-1805.
37. Michael Wolff 1809-1823.
38. Martin Fotschki 1823-1834.
39. Josephus Ambrosius Geritz 1835-1842.
40. Theodor Joseph Hoppe 1843 -1860.
41. Joseph Neumann 1860.

Dnia 16 Lipca 1808 obiera kapituła pierwszy raz biskupa pod panowaniem pruskiem, w skutek rezygnacyi Krasickiego; składała się z następujących członków:

1. Carl Freiherr v. Poppelmann, decanus, prezydował, ponieważ sufragan i proboszcz v. Zehmen się uniewinnił.
2. Władysław Gozimirski.
3. Theodor Lutomski, plenipotent zarazem Jana v. Goetzendorf- Grabowskiego.
4. Andreas Pląskowski.
5. Michael Wolf.
6. Ignatius v. Mathy, zarazem plenipotent hrabiego Carl v. Hohenzollern.
7. Adalbert Treptau.
8. Aloysius v. Melitz.
9. Justus Soczewski.
10. Franciszek Borowski, plenipotent Andrzeja Żorawskiego.
11. Jan Cichowski.
12. Joachim v. Kalnassy.
13. Stanisław v. Hatten.
Dziś nazwiska polskie znikły kompletnie z kapituły.

4) Custodes,
(mają w schowaniu skarb, ornaty i ozdoby kościelne, starają się o rzeczy do nabożeństwa potrzebne i szafowali dochodami zakrystyi).

1. Wolquinus 1289-1290.
2. Heinrich 1297-1310.
3. Heinrich v. Wogenap 1317.
4. Berthold 1320-1325.
5. Tylo 1328.
6. Johann Streifrock 1328 - 1355.
7. Johann Hogke 1355-1372.
8. Johann Rone 1375-1384.
9. Arnold v. Ergesten 1385-1386.
10. Tylo v. Głogów 1387 - 1405.
11. Maternus v. Rosenberg 1406-1410.
12. Martin Huxer 1426.
13. Arnold Huxer 1433-1446.
14. Augustin Thiergart 1447-1457.
15. Herman v. Birken 1465.
16. Christian Tapiau 1467-14? 5-
17. Thomas Werner 1476 - 1498.
18. Andreas Tostier v. Cletz 1499-1515.
19. Mauritius Ferber 1516-1523.
20. Tiedemann Giese 1523-1538.
21. Felix Reich 1538-1539.
22. Johann Zimmermann 1539-1552.
23. Eustachius v. Knobeisdorf 1552-1571.
24. Johann Leomann 1571-1582.
25. Michał Konarski 1582-1584.
26. Samson v. Worein 1584-1586.
27. Henryk Semplauski 1586 - 1595.
28. Thomas Treter 1595-1610 (z Poznania, historyk).
29. Samuel Knuth 1610 - 1614.
30. Wacław Kobierzycki 1614-1643.
31. Präclaus (Bracisław) Szemborowski 1644-1651.
32. Georg Marquart 1651-1660.
33. Ludwig Fantom 1662-1665.
34. Andreas Basius 1665.
35. Sigismund Christoph v. Stoessel 1666-1671.
36. Adam Konarski 1671-1678.
37. Zacharias Johann Scholz 1678-1692.
38. Stanisław Rupniew Ujewski 1693-1706.
39. Johann Georg Kunigk 1706-1719.
40. Michał Remigiusz Łaszewski 1720-1730.
41. Albert Ludwik Grzymała 1730-1737.
42. Bonawentura Heinigk 1743-1766.
43. Jan Krzyżanowski 1767-1797?
44. Joachim v. Kainassy 1799-1802.
45. Franz Ksawer hrabia de Verbno Rydzyński 1803 do 1814, ostatni.

5) Cantores cathedrales,
(opiekowali się śpiewem w kościele).

1. Eberhard de Nyssa 1288-1301 późniejszy biskup.
2. Barholomeus 1308-1311.
3. Nicolaus de Danis 1314-1320.
4. Johannes 1322-1328.
5. Wessel 1330-1331.
6. Nicolaus 1340-1352.
7. Tyllo Slusow 1353-1369.
8. Johann v. Essen 1372-1416.
9. Friedrich v. Salendorf 1417-1448.
10. Arnold Coster v. Venrade 1448-1461.
11. Bartholomeus Libenwald 1641 -1469.
12. Otto v. Doringswald 1420?-1474.
13. Thomas Kynast 1482-1490.
14. Mathias v. Launau 1490-1495.
15. Johann Sculteti 1498-1499.
16. Georg van der Delow 1500-1515.
17. Johann Zimmermann 1527-1539.
18. Stanisław Hos(iusz) 1538-1551.
19. Marcin Kromer 1552-1579.
20. Andrzej Patrycyusz Nidecki 1579-1586.
21. Henryk Semplawski 1586.
22. Stanisław Makowiecki 1586-1601.
23. Jan Pissiński 1601-1612.
24. Heinrich Hindenberg 1612-1627.
25. Michael Schambogen 1637-1648.
26. Marcin Skarzewski 1649-1651.
27. Sigism. Christian v. Stoessel 1653-1666.
28. Andrzej Glasnocki 1666-1668.
29. Adam Konarski 1669-1671.
30. Johann Baptista Jakobelli 1671-1679.
31. Joachim v. Hirtenberg Pastorius 1681.
32. Carl Affaita 1682-1692.
33. Johann Georg Kunigk 1693-1706.
34. Stanisław Constantin Wierusz Kowalski 1706-1708,
35. Wawrzyniec Józef de Bulowice Nyecz 1708-1709.
36. Jan Albert de Hatten 1713-1720.
37. Franz Friedrich v. Janowitz 1720-1735.
38. Albert Ludwik Grzymała 1725-1730.
39. Georg Friedrich v. Koenigsegg 1730-1736.
40. Nicolaus Anton Szulz 1738-1745.
41. Jan Kazmierz Lingk 1745-1765.
42. Ignacy Krasicki 1766, pochowany w kościele św. Jadwigi w Berlinie.
43. Jan Kłosowski 1767-1776.
44. Andreas Stanislaus de Hatten 1799-1838, ostatni.

6) Scholastici cathedrales,
(byli przełożonymi szkoły katedralnej, w ogóle szkolnictwa, lecz od roku 1317 już nie figuruje scholasticus; znamy ich w ogóle tylko dwóch. - Przez bule "de salute animarurn" z 16 Lipca 1821 roku są dzisiaj tylko 2 prałatury: proboszcz i dziekan).

7) Biskupi Warmińscy.

1. Anzelm 1250-1264 (1278?)
2. Heinrich I Flemming 1264?-1300.
3. Eberhard de Nyssa 1300-1326.
4. Jordan 1326-1328.
5. Henryk de Wogenap 1329-1334; schizma.
6. Herman de Praga. 1338-1349.
7. Johan I de Meissen 1350-1355. (Jan de Myśni).
8. Johan II Streifrock (Stryprok) 1355-1373. 9. Henryk III Sauerbaum 1373-1401. 10. Henryk IV Heilsberg v. Vogelsang 1401-1415, zatruty ?
11. Johann III Abezier 1415 -1424.
12. Franz Kuhschmalz 1424 - 1457.
13. Aeneas Silvius Piccolomini 1457-1458.
14. Paul Stange v. Legendorf 1458-1467, zatruty.
15. Nicolaus v. Tüngen 1467-1489.
16. Lucas Watzelrode 1489-1512.
17. Fabian Tetinger v. Lossainen 1512-1523.
18. Mauritius Ferber 1523-1537.
19. Johann v. Hoefen Dantiscus 1537-1548.
20. Tiedemann Giese 1549-1550.
21. Stanisław Hos(ius) 1551 -1579, pierwszy Polak.
22. Marcin Kromer 1579 - 1589.
23. Andrzej Batory 1589-1599.
24. Piotr Tylicki 1600-1604.
25. Szymon Rudnicki 1604-1621.
26. Jan Albert 1621-1633.
27. Mikołaj Szyszkowski 1633 -1643.
28. Jan Karol Konopacki 1644.
29. Wacław Leszczyński 1644-1659.
30. Jan Stefan Wydżga 1659-1679.
31. Michał Stefan Radziejowski 1679-1688.
32. Jan Stanisław Zbąski 1688-1697.
33. Andrzej Kryzostom Załuski 1698-1711.
34. Teodor Andrzej Potocki 1711 - 1723.
35. Krysztof Andrzej Jan Szembek 1724-1740.
36. Adam Stanisław Grabowski 1741 - 1766.
37. Ignacy Krasicki 1767-1795.
38. Carl Reichsgraf v. Hohenzollern 1795-1803, vacat do roku 1808.
39. Książe Joseph v. Hohenzollern 1808-1836.
40. Stanisław de Hatten 1836-1841.
41. Josephus Ambrosius Geritz 1841 -1867.
42. Philippus Cremenz 1867.

Share