• Dziedzictwo kultury i przyrody
    Dziedzictwo kultury i przyrody
  • Usługi turystyczne
    Usługi turystyczne
  • Turystyka aktywna
    Turystyka aktywna
  • Kultura
    Kultura
  • Sztuka
    Sztuka
  • Warmiński styl
    Warmiński styl
  • Termy Warmińskie
    Termy Warmińskie
  • Przewodnik po Warmii
    Przewodnik po Warmii

Strój polskich Warmiaków

Strój warmiński

Jednym z najbardziej charakterystycznych przejawów kultury ludowej, chłopskiej, jest strój. Dawniej każda polska dzielnica posiadała w kwestii ubioru odrębne zwyczaje i upodobania, wynikające z lokalnego kolorytu, zmieniających się mód, jak i kontaktów z innymi narodami, dzielnicami, czy stanami. Także i polski lud warmiński ubierał się charakterystycznie i odmiennie, niżeli Polacy ze Śląska, Podkarpacia, czy Małopolski. Pisząc "strój ludowy" mamy tu na myśli ubiór ludności chłopskiej. Polski strój szlachecki cechował się większą jednolitością i nie różnił się tak bardzo w zależności od regionu.

Zwięzły i rzeczowy opis typowych elementów stroju ludowego na Warmii dał ksiądz Walenty Barczewski. Zgodnie z jego słowami, XVIII i XIX-wieczni polscy warmińscy chłopi najchętniej ubierali się w długie, modre, fałdziste suknie lub krótkie, modre waniki ze stanikami. Noszono powszechnie koszule z grubego, białego płótna, zaś w święta takież koszule, jednak z płótna delikatniejszego. Na koszulę chłopi nakładali tzw. półkoszulek, wykonany najczęściej z czarnego sukna. Spodnie noszono parciane, czarne lub niebieskie, zaś w święta nakładano spodnie sukienne, czarne lub granatowe. Osobny element męskiego stroju warmińskiego, nie używany na co dzień, lecz jedynie na szczególne okazje, stanowiły kamizelki. Były one, zgodnie ze słowami A. F. Klonowskiego, niebieskie, granatowe, ciemnoczerwone zielone, brązowe, a w niektórych wsiach szyto je z sukna tkanego w drobne prążki. Na wierzch takiego stroju narzucano sukmanę, zwaną na Warmii sukmanem.

Bardzo okazale i kolorowo prezentował się strój niewieści. Kobiety nakładały na głowy twarde czepki (mycki) z bogato pozłacanymi dnami i szerokimi jedwabnymi wstęgami (snurkami) lub miękkie, małe czepki obwinięte jedwabnymi kitajkami różnego koloru. Suknie, zwane na Warmii kitlami, szyto z tkanin w drobne kratki, w dwu lub czterech żywych kolorach (np. czerwono-zielone). Do codziennych zajęć szyto koszule z długimi rękawami z lnianego pacześnego płótna bielonego. Na te koszule kobiety nakładały tzw. westki (kamizelki) z czerwonego drelichu lub sukna. Tegoż sukna używano też do wyrobu tzw. jubki, czyli luźnego kaftanika z długimi rękawami.

Wraz ze zmianą obyczajów, powolnym otwieraniem się Warmii na świat (zwłaszcza po budowie sieci kolejowej w II poł. XIX stulecia), zmieniała się i ludowa moda. Za czasów księdza Barczewskiego opisany wyżej ubiór przeciętnego warmińskiego chłopa był reliktem przeszłości, strojem, w którym paradowali już tylko starsi Warmiacy. Idące bowiem za modą, "nowoczesne" Warmianki, najchętniej ubierały się wówczas w białe wiązane na głowach chusty, do tego zakładały zwykle jednolite, czerwone lub niebieskie suknie. Panowie zaś chętnie zaczęli nosić różnego fasonu kapelusze.

Share